رفتن به محتوای اصلی

مریم ذبیحی، عضو کمیته علمی و اجرایی  همایش “مددکاری اجتماعی روانپزشکی” با تعریف پدیده ای به نام اختلال روانپزشکی، به عنوان پدیده ای چند بعدی، گفت: اختلال روانپزشکی پدیده چند بعدی است که در سطوح زیستی، روانی، خانوادگی و اجتماعی قابل تبیین است. بدین معنی که شما نمی توانید مداخلات خود را به عنوان یک درمانگر با یک فرد مبتلا به اختلال روانپزشکی آغاز کنید، بدون اینکه علل زیستی، روانی و اجتماعی شروع بیماری را جستجو کرده باشید. از سوی دیگر سیر بیماری، روند بهبودی یا بدتر شدن علائم متاثر از مجموع این عوامل است و همین طور پیامدهایی که این پدیده بر فرد، خانواده و اجتماع دارد در تمامی این ابعاد قابل بررسی است. بنابراین انتظار می رود وقتی با چنین پدیده مولتی فاکتوریال روبرو هستیم مداخلات درمانی و توانبخشی نیز مبتنی بر رویکرد تیمی چند رشته ای باشد تا این مداخلات بتواند بر روند بیماری تاثیر اثربخش داشته باشد.

وی افزود: یکی از اعضای این تیم مددکاران اجتماعی هستند که با تسلط بر نظریه های کاربردی در این فیلد مانند نظریه عمومی سیستم ها، رویکرد بوم شناختی، رویکرد مدیریت مورد، نظریه ضدستم و سایر نظریه ها می توانند درخصوص ابعاد خانوادگی و اجتماعی بیماری شناخت لازم را بدست بیاورند تا درکنار سایر اعضای تیم درمانی بتوانند اهداف مناسب درمانی را اتخاذ کنند و مداخلات موثر را اجرا کنند. چنانچه هدف نهایی درمان را پیشگیری یا کاهش موارد عود، بهبود عملکرد اجتماعی فرد، بازپیوند فرد با خانواده و اجتماع درنظر بگیریم و نه صرفا کنترل علائم، نقش مددکاران اجتماعی در این فیلد بیش از پیش حائز اهمیت می شود.

ذبیحی درباره امکان انجام خدمات حرفه ای در این حوزه توسط مددکاران اجتماعی که در حوزه روانپزشکی به ویژه در بیمارستان های روانپزشکی مشغول به کار هستند، خاطرنشان کرد: بنا به دلایل مختلف با وضع مطلوب فاصله ای زیاد داریم. اگرچه در سال های اخیر وضعیت اندکی تغییر کرده و شاهد تلاش های پراکنده برای مداخلات تخصصی مددکاران اجتماعی روانپزشکی در بیمارستان های مختلف هستیم اما کافی نیست. ما نیاز به یک تغییر سیستماتیک در این حوزه داریم تا روند ارائه خدمت مددکاران اجتماعی به گروه هدف به طور منظم اجرا، پایش و ارزشیابی شود. وی همچنین ادامه داد: به نظر می رسد همچنان رویکرد قالب در حیطه درمان قائل به نقش حمایت مالی از گروه هدف برای ادامه روند درمان است که کاملا یک رویکرد تقلیل گرایانه و برخلاف روح توانمندسازی در مددکاری اجتماعی است.

این دانش آموخته مددکاری اجتماعی در رابطه با عوامل مختلفی که باعث می شود مددکاران اجتماعی نتوانند جایگاه مطلوبی در فیلد روانپزشکی داشته باشند ، توضیح داد: بخشی از آن به ساختارهای کلان به ویژه رویکرد منحصر به درمان زیستی که در وزارت بهداشت وجود دارد برمی گردد و علی رغم داعیه متولی بودن سلامت، هنوز به تعریف سازمان جهانی بهداشت از سلامت نرسیده که سلامتی را ناشی از عوامل زیستی، روانی، اجتماعی و معنوی می داند. درچنین رویکردی مددکار اجتماعی به کار گرفته می شود تا بستری را برای درمان زیستی فراهم کند اگر یکی از مهم ترین موانع درمان را مسائل اقتصادی درنظر بگیریم دور از انتظار نیست که مددکار اجتماعی صرفا در نقش تامین کننده حمایت مالی دیده شود.

وی در ادامه صحبت خود در رابطه با موانع کار مددکاران اجتماعی در فیلد روانپزشکی ادامه داد و افزود: به نظر من ساختار آموزشی در مددکاری اجتماعی پاسخگوی نیاز این فیلد نیست. علی رغم تعداد واحد قابل توجهی که دانشجویان مددکاری اجتماعی در حیطه روانشناسی می گذرانند این آموزش متناسب با فیلد نیست و پس از فارغ التحصیلی و به هنگام ورود به فیلد روانپزشکی، نمی توانند به صورت مشخص از دانش خود بهره مند شوند. یعنی این دانش ابزار مناسب برای ارزیابی و مداخله را به مددکاران اجتماعی نداده است. لذا به نظر می رسد صاحب نظران این حوزه باید به طور ویژه به امر آموزش توجه داشته باشند.

ذبیحی در رابطه با  نتایج این همایش نیز اظهار داشت: قطعا این همایش و چنین رویدادهای علمی می­توانند نقش تاثیرگذاری در گشودن درهای بحث و گفتمان درخصوص مددکاری اجتماعی روانپزشکی در بین صاحب نظران و دست اندرکاران این حوزه داشته باشد. ما امیدواریم با حضور تمامی اعضای تیم درمان در این همایش نقش حرفه ای مددکاری اجتماعی و انتظارات متقابل اعضای تیم درمان روشن شود و از سوی دیگر انتظار داریم با مشارکت حداکثری مددکاران اجتماعی فعال در این حوزه پیوند لازم بین تئوری و عمل برقرار شود.

عضو کمیته علمی و اجرایی همایش در پایان تاکید کرد: دستاوردهای این همایش می تواند راهنمای لازم برای گام های بعدی به سوی حرفه ای تر شدن این شاخه از مددکاری اجتماعی را فراهم آورد.

همایش مددکاری اجتماعی روانپزشکی برای نخستین بار، توسط انجمن علمی مددکاری اجتماعی ایران و به همت جمعی از اساتید، دانشجویان و فارغ التحصیلان مقاطع مختلف تحصیلی مددکاری اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی و دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی برگزار خواهد شد.

برگشت به بالا